IFC base quantities: voorberekende hoeveelheden in het model
IFC base quantities zijn de gestandaardiseerde hoeveelheden die de IFC-standaard per objecttype definieert: de zogenoemde Qto_-sets, zoals Qto_WallBaseQuantities voor een wand. Ze bevatten voorberekende maten zoals oppervlak, lengte en volume, maar zijn alleen aanwezig als de modelleur ze bij de IFC-export heeft meegegeven.
Wat zijn IFC base quantities?
IFC base quantities zijn de gestandaardiseerde hoeveelheden die de IFC-standaard per objecttype voorschrijft. buildingSMART, de organisatie achter IFC, heeft voor de meeste bouwobjecten een vaste set maatwaarden gedefinieerd: de quantity sets, herkenbaar aan de prefix Qto_ (van 'quantity take-off'). Een wand heeft bijvoorbeeld Qto_WallBaseQuantities, een vloer Qto_SlabBaseQuantities. In zo'n set zitten voorberekende hoeveelheden zoals oppervlak, lengte, dikte en volume.
Het idee erachter is praktisch: doordat de hoeveelheden gestandaardiseerd in het model kunnen zitten, kun je ze uitlezen zonder zelf te meten, en zonder dat elk programma de maten op zijn eigen manier hoeft te berekenen. Een calculator, een controleur en een uitleestool kijken naar dezelfde Qto_-velden en zien dezelfde waarde.
Welke base quantities horen bij welk objecttype?
Per objecttype hoort een eigen quantity-set met eigen maatwaarden. Een representatief overzicht (de exacte velden verschillen per IFC-versie en per export):
| Objecttype (IFC) | Quantity-set (voorbeeld) | Voorbeeld-hoeveelheden |
|---|---|---|
| Wand (IfcWall) | Qto_WallBaseQuantities | Lengte, hoogte, dikte, netto- en bruto-oppervlak, netto- en bruto-volume |
| Vloer / dak (IfcSlab) | Qto_SlabBaseQuantities | Oppervlak, dikte, volume, gewicht |
| Kolom (IfcColumn) | Qto_ColumnBaseQuantities | Lengte, doorsnede, volume |
| Ligger (IfcBeam) | Qto_BeamBaseQuantities | Lengte, doorsnede, volume |
| Raam / deur (IfcWindow, IfcDoor) | Qto_WindowBaseQuantities, Qto_DoorBaseQuantities | Breedte, hoogte, oppervlak |
| Ruimte (IfcSpace) | Qto_SpaceBaseQuantities | Vloeroppervlak, omtrek, hoogte, volume |
Technisch zijn dit IfcElementQuantity-sets: bundels van losse hoeveelheden zoals een oppervlak (IfcQuantityArea), een volume (IfcQuantityVolume), een lengte (IfcQuantityLength) of een aantal (IfcQuantityCount). Je hoeft die onderliggende structuur niet te kennen om ze te gebruiken, maar het verklaart waarom de waarden zo eenduidig zijn uit te lezen.
Netto en bruto: let op het verschil
Veel base quantities komen in een netto- en een bruto-variant. Zo onderscheidt een wand bijvoorbeeld een bruto- en een netto-oppervlak en een bruto- en een netto-volume (zoals de velden GrossSideArea en NetSideArea, of GrossVolume en NetVolume). Het verschil zit in de openingen: de netto-waarde heeft de ramen en deuren eraf getrokken, de bruto-waarde niet. Voor metselwerk of stucwerk wil je doorgaans de netto-waarde, voor een grove materiaalinschatting soms de bruto-waarde. Welke je pakt, hangt af van je calculatiepost.
Waarom base quantities handig zijn
Als een model goed is voorzien van base quantities, heb je de hoeveelheden voor je uittrekstaat in feite al klaarliggen. Je leest per object de juiste Qto_-waarde uit, gestandaardiseerd en herleidbaar tot dat object. Dat is sneller en consistenter dan meten op een 2D-tekening, en minder foutgevoelig dan de geometrie zelf naberekenen.
De valkuil: base quantities zijn vaak niet of inconsistent gevuld
Hier zit het belangrijke praktijkvoorbehoud. Base quantities zijn optioneel in de IFC-standaard. Of ze in een model zitten, hangt af van de modelleur en de export-instellingen van het BIM-pakket. In veel exports ontbreken ze, zijn ze maar deels ingevuld, of zitten ze er alleen voor bepaalde objecttypen in.
- Export-instelling: de meeste BIM-pakketten zetten base quantities alleen mee als die optie expliciet aanstaat bij de IFC-export.
- Onvolledig: soms is alleen het volume gevuld en het oppervlak niet, of andersom.
- Inconsistent tussen modellen: het ene model bevat ze wel en het andere niet, terwijl je ze in dezelfde calculatie naast elkaar gebruikt.
- Versieverschillen: tussen IFC2x3 en IFC4 verschillen de definities en namen van sommige quantity-sets.
Daarom kun je nooit blind vertrouwen op de aanwezigheid van base quantities. Het is verstandig om eerst te controleren of de velden er zijn en of ze gevuld zijn, voordat je ze als bron voor je hoeveelheden gebruikt.
Terugvallen op de geometrie
Ontbreken de base quantities, dan ben je niet verloren: de afmetingen zitten ook in de geometrie van het object zelf. Uit de vorm van een wand, vloer of kolom zijn oppervlak, lengte en volume namelijk gewoon te berekenen. Een uitleeslaag die zowel de Qto_-velden leest als de geometrie verwerkt, kan daarom altijd een hoeveelheid leveren: de base quantity waar die aanwezig is, en een uit de geometrie berekende waarde waar die ontbreekt.
Relatie tot de uittrekstaat
Base quantities zijn een van de bronnen voor het uitlezen van hoeveelheden uit een IFC-model, en daarmee voor je uittrekstaat. Ze maken het werk makkelijker waar ze aanwezig zijn, maar ze zijn geen garantie. Een betrouwbare uittrekstaat combineert beide: de gestandaardiseerde Qto_-waarden waar ze kloppen, en de geometrie als terugval, met bij elke regel een verwijzing naar het bron-object.
Zo gebruikt HELDR.AI base quantities
HELDR.AI leest de hoeveelheden uit je IFC-model: het benut zowel de aanwezige base quantities als de geometrie in het model, en laat bij elke waarde zien waaruit die komt. Het resultaat is een herleidbare uittrekstaat in je eigen Excel- of CSV-format, waarbij elke waarde te volgen is tot het object in het model. In de basis levert HELDR.AI de hoeveelheden aan, terwijl jouw calculatiesoftware en jouw oordeel de rest doen. En het is geen vaststaand pakket: wil je verder, dan bouwen we het met maatwerk uit, tot een volledige calculatie-omgeving toe; uitbreidingen bespreken we.
Veelgestelde vragen
Zijn IFC base quantities altijd aanwezig in een model?
Nee. Base quantities (de Qto_-sets) zijn optioneel in de IFC-standaard. Of ze in een model zitten, hangt af van de modelleur en de export-instellingen van het BIM-pakket. In de praktijk ontbreken ze regelmatig of zijn ze maar deels gevuld, dus controleer altijd of de velden er zijn voordat je erop vertrouwt.
Wat is het verschil tussen base quantities en property sets?
Property sets (Pset_) bevatten kenmerken van een object, zoals materiaal, brandklasse of U-waarde. Base quantities (Qto_) bevatten de meetbare hoeveelheden, zoals oppervlak, lengte, volume en aantal. Beide zijn gestandaardiseerd door buildingSMART en zitten per object in het IFC-model.
Wat doe je als de base quantities ontbreken?
Dan leid je de hoeveelheid af uit de geometrie van het object zelf: de vorm bevat de afmetingen waaruit oppervlak, lengte en volume te berekenen zijn. Een uitleestool die ook de geometrie verwerkt, kan zo een hoeveelheid leveren, ook als de Qto_-velden niet gevuld zijn.
Geschreven door
Jelmer Moerenhout & Alek Folkertsma
Mede-eigenaren Wave AI Solutions
Lees verder
Liever de hoeveelheden automatisch uit je model?
HELDR.AI leest je 3D-model en projectdocumentatie uit naar een uittrekstaat in je eigen format, herleidbaar tot het bron-object. Plan een korte demo en zie het op je eigen project.