Gewichtsstaat: het gewicht van je staalconstructie, per profiel en totaal
Een gewichtsstaat is het overzicht van al het staal in een constructie, uitgesplitst per profiel en per assemblage en opgeteld tot een totaal, uitgedrukt in kilogrammen en tonnen. Het is de basis voor de prijs per kilo, voor de materiaalinkoop en voor het transport: waar de tekening laat zien hoe de constructie in elkaar zit, laat de gewichtsstaat zien hoeveel staal erin zit en wat het weegt.
Wat is een gewichtsstaat?
Een gewichtsstaat is het overzicht van al het staal in een constructie, geordend per profiel: per regel een profielsoort (HEA 300, koker 120x60), een staalsoort (S235, S355), een lengte of een aantal, en een gewicht in kilogrammen. Voor de staalbouw is dat wat de hoeveelhedenstaat voor de bouw is: het vastgelegde resultaat van het uittrekwerk, alleen draait het hier niet om oppervlakten en volumes maar om gewicht.
Die nadruk op gewicht komt ergens vandaan. Staal wordt ingekocht en geprijsd per kilo, dus het gewicht is de calculatiebasis. De gewichtsstaat is het document dat calculator, inkoper en werkvoorbereider delen: iedereen rekent vanaf dezelfde kilo's, alleen de prijs per kilo en de bewerking verschillen.
Waarom staalcalculatie om gewicht draait
Het profiel bepaalt het gewicht per meter: een HEA 300 weegt meer per meter dan een HEA 200, en dat verschil werkt direct door in de prijs. Lengte maal gewicht per meter geeft het gewicht per staaf, en alle staven samen geven het totaalgewicht. Daarnaast zitten er posten in een staalconstructie die niet per kilo maar per stuk of per oppervlak rekenen. Uit een gewichtsstaat haal je daarom meerdere dingen:
- Gewicht per profiel, de basis voor de prijs per kilo;
- Gewicht per assemblage, voor transport en hijsen;
- Totaalgewicht, voor de inkoop van het ruwe staal;
- Oppervlak voor conservering, want stralen en coaten rekent per m², niet per kilo;
- Bouten, platen, voetplaten en verbindingen, die per stuk in de calculatie komen.
Hoe een gewichtsstaat tot stand komt
De bron is meestal een constructiemodel: een Tekla- of ander 3D-model, vaak geexporteerd als IFC. Per element staat daarin de profielsoort, de lengte en de staalsoort. Op basis van het profiel is het gewicht per meter bekend, dus het gewicht per staaf volgt uit lengte maal gewicht per meter. Voor assemblages tel je de onderdelen op. Handmatig uit een stuklijst of tekening overtypen kan ook, maar dat is bewerkelijk en foutgevoelig, en bij elke revisie begin je opnieuw.
Een gewichtsstaat ziet er dan bijvoorbeeld zo uit (illustratieve waarden):
| Profiel | Toepassing | Staalsoort | Gewicht |
|---|---|---|---|
| HEA 300 | Hoofdligger | S355 | 5.842 kg |
| HEB 200 | Kolom | S355 | 1.092 kg |
| Koker 120x6 | Windverband | S235 | 486 kg |
| UNP 160 | Gording | S235 | 1.240 kg |
| Plaat 15 mm | Kopplaten | S355 | 214 st. |
| M20 8.8 | Bout + moer | - | 1.680 st. |
Handmatig uittellen versus uit het model uitlezen
De twee routes leveren dezelfde staat op, maar verschillen sterk in tijd en betrouwbaarheid:
| Aanpak | Wat het is | Kenmerk |
|---|---|---|
| Handmatig uittellen | Profielen en lengtes uit de tekening of stuklijst overnemen | Bewerkelijk en foutgevoelig, bij elke revisie opnieuw |
| Uitlezen uit het model | Profielen, lengtes en gewichten direct uit het constructiemodel halen | Snel en herleidbaar tot het onderdeel |
Het onderscheid zit in de herleidbaarheid. Een gewicht dat je met de hand overtypt is een aanname totdat je het narekent; een gewicht dat uit het model komt is gekoppeld aan het profiel waar het vandaan komt, dus je kunt elke kilo terugvinden.
Zo doet HELDR.AI het
HELDR.AI leest je constructiemodel (Tekla-export of IFC) automatisch uit naar een gewichtsstaat in je eigen Excel- of CSV-format: het gewicht per profiel, per assemblage en als totaal, met het oppervlak voor conservering en de bouten, platen en verbindingen erbij. Elke waarde is herleidbaar tot het onderdeel in het model, zodat je de kilo's kunt nazoeken en verdedigen. Het inprijzen doe je in je eigen calculatie; het uittrekwerk nemen wij weg.
Waar je op let bij een gewichtsstaat
- Profielsoort en -maat kloppend: een HEA en een HEB van dezelfde hoogte schelen in gewicht;
- Juiste staalsoort (S235, S355) waar die de prijs of de leverbaarheid beinvloedt;
- Verbindingen, bouten, platen en voetplaten meenemen, niet alleen de hoofdprofielen;
- Conserveringsoppervlak apart houden, want dat rekent per m² en niet per kilo;
- Herleidbaarheid tot het onderdeel, zodat je elke kilo kunt onderbouwen richting inkoop of opdrachtgever;
- Versiebeheer: een nieuwe modelrevisie moet in de staat terugkomen voordat je inkoopt of inschrijft.
Veelgestelde vragen
Wat is het verschil tussen een gewichtsstaat en een hoeveelhedenstaat?
Beide zijn een vastgelegde lijst met hoeveelheden, maar met een andere eenheid en een andere sector. Een hoeveelhedenstaat draait in de bouw om oppervlakten, volumes en aantallen per post. Een gewichtsstaat draait in de staalbouw om gewicht per profiel en als totaal, omdat staal per kilo wordt geprijsd. Het idee is hetzelfde: een navolgbare basis om op te calculeren en in te kopen.
Werkt HELDR.AI op een Tekla-model of op de IFC-export?
Allebei. Een constructiemodel uit Tekla exporteer je meestal als IFC; HELDR.AI leest daaruit de profielen, lengtes en staalsoorten en stelt daar de gewichtsstaat mee samen. Zit er een stuklijst of een NC/DSTV-bestand bij, dan gebruiken we dat als extra controle.
Krijg ik het gewicht per profiel én als totaal?
Ja. Je krijgt het gewicht per profiel, per assemblage en als totaal, plus het oppervlak voor conservering en de bouten, platen en verbindingen per stuk. Zo sluit de staat aan op zowel je inkoop als je calculatie.
Vervangt HELDR.AI mijn calculatiesoftware?
Nee. HELDR.AI levert de gewichtsstaat als basis, in je eigen format. Het inprijzen en de calculatie doe je in je eigen systeem, en desgewenst koppelen we dat op maat. Het oordeel en de calculatie blijven bij jou.
Geschreven door
Jelmer Moerenhout & Alek Folkertsma
Mede-eigenaren Wave AI Solutions
Lees verder
Bekijk het voor jouw sector
Liever de hoeveelheden automatisch uit je model?
HELDR.AI leest je 3D-model en projectdocumentatie uit naar een uittrekstaat in je eigen format, herleidbaar tot het bron-object. Plan een korte demo en zie het op je eigen project.