Hoeveelhedenstaat: het gedeelde document in begroting en aanbesteding
Een hoeveelhedenstaat is het document met alle hoeveelheden van een bouwproject, geordend per post, dat als gedeelde basis dient voor de begroting, de inschrijving en het bestek. Het is de uitkomst van het uittrekwerk: waar de uittrekstaat het proces is (hoeveelheden uit tekening of model halen), is de hoeveelhedenstaat het resultaat dat aannemer, opdrachtgever en calculator met elkaar delen om op dezelfde aantallen te prijzen.
Wat is een hoeveelhedenstaat?
Een hoeveelhedenstaat is het document waarin alle hoeveelheden van een bouwproject staan, geordend per post: per regel een omschrijving, een eenheid en een aantal. Het is de uitkomst van het meet- en uittrekwerk, vastgelegd als een lijst die door het hele bouwproces meereist. Waar de uittrekstaat het proces beschrijft, het uittrekken van de hoeveelheden uit tekening of model, is de hoeveelhedenstaat het resultaat: het stuk dat op tafel ligt bij de calculatie, de inschrijving en het bestek.
De kracht van een hoeveelhedenstaat zit in die gedeelde rol. Opdrachtgever, calculator en aannemer prijzen niet elk hun eigen aantallen, maar werken vanaf dezelfde staat. Zo is een inschrijving onderling vergelijkbaar en een begroting navolgbaar: iedereen rekent met dezelfde hoeveelheid, alleen de prijs per eenheid verschilt.
De hoeveelhedenstaat in de begroting
Een begroting is in de kern een hoeveelhedenstaat met prijzen erbij. Zodra je per regel een eenheidsprijs naast de hoeveelheid zet en vermenigvuldigt, ontstaat een kostenregel; alle regels samen vormen de begroting. De hoeveelheden bepalen daarmee de structuur van de begroting, en een fout in de staat werkt direct door in de prijs.
Daarom wordt de hoeveelhedenstaat vaak in dezelfde indeling opgezet als de begroting: dezelfde posten, dezelfde volgorde, dezelfde codering. Een directiebegroting (de raming van de opdrachtgever) en de inschrijfbegroting van de aannemer kun je zo regel voor regel naast elkaar leggen.
De hoeveelhedenstaat in de aanbesteding en het bestek
Bij een aanbesteding is de hoeveelhedenstaat het ankerpunt waarop wordt ingeschreven. In een RAW- of STABU-bestek horen de hoeveelheden bij de besteksposten: de opdrachtgever beschrijft het werk met de bijbehorende aantallen, en de inschrijvers vullen alleen nog de prijzen in. Die ingevulde staat, het inschrijfbiljet of de inschrijfstaat, is wat je indient.
Doordat iedere inschrijver met dezelfde hoeveelheden rekent, zijn de inschrijvingen onderling vergelijkbaar. Soms zijn hoeveelheden verrekenbaar: dan dient de staat als basis voor de inschrijving, maar wordt achteraf afgerekend op de werkelijk uitgevoerde aantallen. In beide gevallen is de hoeveelhedenstaat het document dat de afspraak over de omvang van het werk vastlegt.
Wat staat er in een hoeveelhedenstaat?
Als document is een hoeveelhedenstaat per regel opgebouwd rond de post, niet rond de meting. Een regel bevat meestal:
- Postnummer of -code, vaak aansluitend op het bestek (RAW-postnummer, STABU-code of NL-SfB);
- Omschrijving van de post of het bouwdeel;
- Eenheid (m², m¹, m³, stuks, kg);
- Hoeveelheid;
- Een kolom voor de eenheidsprijs en het totaal, die bij inschrijving of begroting wordt ingevuld.
Het verschil met een uittrekstaat zit in de nadruk. Een uittrekstaat draait om de herleidbaarheid van elke meting naar het bron-object; een hoeveelhedenstaat draait om de aansluiting op het bestek en de begroting, zodat de regels prijsbaar en vergelijkbaar zijn.
Hoeveelhedenstaat versus uittrekstaat: document of proces?
De twee termen liggen dicht bij elkaar en worden in de praktijk door elkaar gebruikt, maar het onderscheid is bruikbaar:
| Term | Wat het is | Rol |
|---|---|---|
| Uittrekstaat | Het proces: hoeveelheden uit tekening of model halen | Calculatie en werkvoorbereiding, intern bij de aannemer |
| Hoeveelhedenstaat | Het document: de vastgelegde lijst met hoeveelheden | Begroting, inschrijving en bestek, gedeeld tussen partijen |
Kort gezegd: de uittrekstaat is hoe je aan de hoeveelheden komt, de hoeveelhedenstaat is wat je ermee vastlegt en deelt. Wil je weten hoe je de hoeveelheden uit een tekening of model haalt, lees dan over de uittrekstaat.
Zo doet HELDR.AI het
HELDR.AI stelt je hoeveelhedenstaat automatisch op uit je 3D-model en projectdocumentatie, in je eigen Excel- of CSV-format. Elke hoeveelheid is herleidbaar tot het object in het model, en gekoppeld aan je bestek of aanvraag zodat je niets mist.
Waar je op let bij een hoeveelhedenstaat
- Volledigheid ten opzichte van het bestek of de aanvraag: een ontbrekende post is een gat in de inschrijving;
- Aansluiting op de besteksindeling, zodat hoeveelheden, begroting en inschrijfstaat één op één matchen;
- Eenduidige eenheden en omschrijvingen, zodat alle inschrijvers hetzelfde lezen;
- Duidelijkheid over wat vast is en wat verrekenbaar, zodat het prijsrisico helder is;
- Versiebeheer: een wijziging via een nota van inlichtingen of een nieuwe modelversie moet in de staat terugkomen vóór de inschrijving.
Veelgestelde vragen
Wat is het verschil tussen een hoeveelhedenstaat en een uittrekstaat?
De uittrekstaat is het proces: het uittrekken van de hoeveelheden uit tekening of model. De hoeveelhedenstaat is het document dat eruit voortkomt: de vastgelegde lijst die je gebruikt in de begroting, de inschrijving en het bestek. In de praktijk lopen de termen door elkaar, maar het is het onderscheid tussen het werk en het resultaat.
Wordt een hoeveelhedenstaat een begroting?
Zodra je per regel een eenheidsprijs naast de hoeveelheid zet en vermenigvuldigt, gaat de hoeveelhedenstaat over in een begroting. De hoeveelheden vormen de structuur; de prijsstelling is de volgende stap. Daarom wordt de staat vaak al in de indeling van de begroting opgezet.
Wie stelt de hoeveelhedenstaat op en is die bindend bij een aanbesteding?
Bij een RAW- of STABU-bestek levert de opdrachtgever de hoeveelheden bij de besteksposten en vullen de inschrijvers de prijzen in; in andere gevallen stelt de aannemer de staat zelf op uit het bestek of de tekeningen. De hoeveelheden zijn de gedeelde basis voor de inschrijving. Zijn ze verrekenbaar, dan wordt achteraf op de werkelijk uitgevoerde aantallen afgerekend.
Kun je een hoeveelhedenstaat uit een 3D-model genereren?
Ja. Door het IFC-model uit te lezen, kun je de hoeveelheden per post automatisch tot een hoeveelhedenstaat samenstellen, in de indeling van je begroting of bestek en herleidbaar tot het bron-object. Dat is waar HELDR.AI voor is gemaakt.
Geschreven door
Jelmer Moerenhout & Alek Folkertsma
Mede-eigenaren Wave AI Solutions
Lees verder
Liever de hoeveelheden automatisch uit je model?
HELDR.AI leest je 3D-model en projectdocumentatie uit naar een uittrekstaat in je eigen format, herleidbaar tot het bron-object. Plan een korte demo en zie het op je eigen project.