EPLAN uitlezen: van schema naar materiaalstaat

Wat is een materiaalstaat uit EPLAN?

Een materiaalstaat is de inkooplijst van een elektro-installatie: per regel een component, een eenheid en een aantal. Kabels staan erin in meters, automaten, klemmen, wandcontactdozen en verdeelkasten in stuks. Voor de elektrotechniek is dat wat de hoeveelhedenstaat voor de bouw is: het vastgelegde resultaat van het uittrekwerk, alleen draait het hier niet om oppervlakten en volumes maar om componenten en kabellengtes.

De bron is meestal een EPLAN-project: de elektrotechnische schema's waarin elke component en elke verbinding is vastgelegd. Zo'n project deel je vaak als .edz-export, een pakket met de schema's en de artikelgegevens erbij. Alles wat je voor de materiaalstaat nodig hebt zit er al in; het staat alleen verspreid over de pagina's en de aansluitschema's, niet in een kolom die je zo kunt inkopen.

Waarom een materiaalstaat het startpunt van je inkoop is

Een elektro-installatie prijs je niet per kilo maar per component en per meter kabel. De materiaalstaat is het document dat calculator, inkoper en monteur delen: iedereen rekent vanaf dezelfde aantallen, alleen de prijs per component en de montagetijd verschillen. Uit een EPLAN-project haal je daarom meerdere dingen:

• Kabels in meters, de basis voor de kabelinkoop en de haspelplanning;
• Automaten en beveiligingen per stuk, per groep in de verdeler;
• Klemmen en doorverbindingen per stuk, voor de klemmenstroken;
• Wandcontactdozen, schakelaars en aansluitpunten per stuk, voor de eindgroepen;
• Verdeelkasten en het aantal modules, voor de opbouw van de verdeler.

Van EPLAN-schema naar materiaalstaat, stap voor stap

De route is telkens dezelfde, of je nu met de hand telt of uitleest:

1. Open het EPLAN-project of de .edz-export

Een EPLAN-project bestaat uit meerdere schema's: stroomkringschema's, aansluitschema's en klemmenplannen. In de .edz-export zitten die pagina's samen met de artikelgegevens per component. Je begint dus niet bij een leeg blad, maar bij een project waarin de installatie al volledig is uitgetekend.

2. Verzamel de componenten en de verbindingen

Elke component in het schema, van automaat tot wandcontactdoos, heeft een bedrijfsmiddelkenmerk en meestal een artikelnummer. Elke verbinding tussen twee componenten is een draad of een kabel. Je loopt de pagina's langs en verzamelt wat erin staat: welke componenten, hoe vaak, en welke kabels tussen welke punten lopen.

3. Reken de kabels om naar meters, tel de rest per stuk

Componenten tel je per stuk: zoveel automaten, zoveel klemmen, zoveel wandcontactdozen. Kabels reken je om naar meters, op basis van de verbindingen en de lengtes uit het schema of de kabellijst. Het verschil in eenheid is precies waarom een materiaalstaat twee soorten regels kent: stuks voor de componenten, meters voor de kabels en rails.

4. Koppel aan artikeldata en zet in je eigen format

Een artikelnummer alleen is nog geen inkooporder. Via de artikeldata van de groothandel, in Nederland vaak 2BA met ETIM-classificatie, koppel je elk component aan een leverbaar artikel met een omschrijving en een prijs. Daarna zet je de staat in je eigen Excel- of CSV-format, zodat hij aansluit op je calculatie en je inkoopsysteem.

Een materiaalstaat ziet er dan bijvoorbeeld zo uit (illustratieve waarden):

Handmatig uittellen versus uitlezen

De twee routes leveren dezelfde staat op, maar verschillen sterk in tijd en betrouwbaarheid:

Het onderscheid zit in de herleidbaarheid. Een aantal dat je met de hand overtypt is een aanname totdat je het narekent; een aantal dat uit het project komt is gekoppeld aan de component en de verbinding waar het vandaan komt, dus je kunt elke meter kabel en elke automaat terugvinden. En bij een revisie op de schema's loopt de staat mee in plaats van dat je opnieuw begint.

Waar je op let bij het uitlezen van een EPLAN-project

• Kabeltype en aderaantal kloppend: een 3G2,5 en een 5G2,5 schelen in prijs en in toepassing;
• Kabellengtes controleren, want die bepalen de meters en zijn in het schema soms een schatting;
• Componenten volledig meenemen: niet alleen de automaten, ook klemmen, rails, wartels en montagemateriaal;
• Artikelnummers koppelen aan actuele groothandel-artikeldata (2BA/ETIM), want een artikel kan vervallen of vervangen zijn;
• Herleidbaarheid tot het bron-object, zodat je elk aantal kunt onderbouwen richting inkoop of opdrachtgever;
• Versiebeheer: een nieuwe revisie op de schema's moet in de staat terugkomen voordat je inkoopt of inschrijft.